Блог гарадзенскага краязнаўцы (supron_licvin) wrote,
Блог гарадзенскага краязнаўцы
supron_licvin

Уплыў закапанскага стылю на будаўніцтва касцёлаў у Заходняй Беларусі

Закапанскі стыль" як асобны накірунак у архітэктуры пачаў распаўсюджвацца ў канцы ХІХ ст.

Стваральнікам і ідэйным натхняльнікам стылю з'яўляецца Станіслаў Віткевіч. Архітэктар імкнуўся да стварэння нацыянальнай архітэктуры на падставе народных мастацкіх здабыткаў жыхароў Татраў і Карпатаў. Першыя праекты Віткевіч рэалізаваў у будаўніцтве загарадных дамоў і вілаў ў курортным горадзе Закапанэ. У хуткім часе новамодныя тэндэнцыі падхапілі іншыя архітэктары.

Галоўнымі асаблівасцымі стылю з'яўляюцца падмуркі з колатага каменю, высокі гонтавы дах, вялікая колькасць дэкаратыўных  элементаў з расліннай тэматыкай, выявы сонца з промнямі на франтонах і дзвярах. У якасці будаўнічага матэрыялу выкарыстоўвалася выключна дрэва.

На пачатку ХХ ст. прыходзіцца сапраўдны бум закапанскага стылю у архітэктуры: будуюцца прыватныя дамы, палацы, гатэлі. Не абмінуў гэты стыль і культавае будаўніцтва.

На тэрыторыі нашага краю закапанскі стыль у культавым дойлідстве першапачаткова праявіўся сінтэзе з панаваўшым у тыя часы неагатычным стылем.

З элементамі закапанскага стылю быў перабудаваны ў 1899 г. па праекту варшаўскага архітэктара К. Вайцяхоўскага неагатычны касцёл св. Юрыя ў в. Паланэчка (Баранавіцкі р-н):

2 паланэчка


Дэкаратыўныя закапанскія элементы ў выглядзе сонца з промнямі былі выкарыстаны падчас перабудовы ў 1903 г. касцёла св. Яўхіма ў Клюшчанах (Астравецкі р-н):

клю

Яскравым прыкладам закапанскага стылю па праву можна лічыць касцёл Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса ў в. Канвелішкі (Воранаўскі р-н). Касцёл будаваўся на працягу 1916-1925 гг. пад кіраўніцтвам ксяндза Юзафа Дубеціса. У будынку святыні мастацкі спалучаны архітэктурныя элементы стыляў закарпацкага і неаготыкі. Франтоны і завяршэнні вежаў касцёла ўпрыгожаны салярнай сімволікай, што надае яму рысы "народнага" дойлідства:

1

У міжваенны час закапанскі  стыль  атрымаў новае развіццё. Адбыўся своеасаблівы сінтэз стылю з рэгіянальнай архітэктурай, у выніку чаго паўстаў новазакапанскі стыль. Пачынаючы з 1920-х гг., пад уплывам новазакапанскага стылю пачалося будаўніцтва новых і адбудова зруйнаваных каталіцкіх святыняў.

Так, у 1923-24 гг. у Лідзе на вайсковых могілках была пабудавана драўляная капліца ў новазакапанскім стылі. Праўда, праіснавала яна нядоўга: была знішчана пасля Другой сусветнай вайны.

4 ліда

У 1924 г. пад кіраўніцтвам кс. Люцыяна Жаландкоўскага быў пабудаваны прыгожы касцёл Узвышэння Святога Крыжа ў Баранавічах. Касцёл увабраў у сабе рысы неабарока і закапанскага стылю:

6 366px-Catholic_Church_in_Baranavičy

Касцёл св. Станіслава Косткі ў Ваўкавыску. Збудаваны ў др.п. 1920-х гг., не захаваўся:

4 ваўкавыск

Інтэр'ер ваўкавыскага касцёла:

ваўкавыскі касцёл інтэр'ер

Адным з самых прыгожых новазакапанскіх святыняў можна назваць касцёл Маці Божай Анёльскай у в. Мяжаны (Браслаўскі р-н). Касцёл будаваўся на працягу 1928-33 г. па праекту вядомага віленскага архітэктара Ю. Клоса. Да нашых дзён арыгінальны будынак касцёлу не захаваўся, а толькі навабуд з чырвонай чэглы, які, праўда, паўтарае арыгінальны аб'ём:

5 мяжаны

Закапанскі стыль натхніў архітэктара Лявона Вітан-Дубейкаўскага ў стварэнні беларускага нацыянальнага стюлю. У новазакапанскіх традыцыях паводле яго праекту быў пабудаваны ў 1927-28 гг. Петра-Паўлаўскі касцёл у Дрысвятах (Браслаўскі р-н):

дрысвяты

У 1928 г. быў узведзены касцёл у в. Дайлідкі (Астравецкі р-н). Будынак увабраў у сабе рысы неабарока і новазакапанскага стылю:

даук

Падобны касцёл 1934 г. св. Станіслава ў в. Далёкія (Браслаўскі р-н):

7 асцёл Святога Станіслава

1935 г. капліца ў в. Цвермы (Лідскі р-н). Пабудавана па праекту лідскага павятовага архітэктара Вацлава Гаўліка. Знішчана ў 1960 г.

9 цвермы

1936 г. касцёл Маці Божай Чэнстахоўскай у в. Богудзьках (Жабінкаўскі р-н). Знішчаны ў 1954 г.

8 касцёл Маці Божай Чэнстахоўскай у Богдзюках Жабінкаўскага раёну (1936)

У 1930-х гг. была пабудавана мініяцюрная каплічка ў в. Мохавічы (Лідскі р-н):

мох


У 1931 г. быў пабудаваны прыгожы касцёл у новазакапанскім стылі ў Бярозаўцы (былы Навагрудскі павет, зарас тэрыторыя Лідскага р-ну). Працамі кіраваў кс. Пётр Байкевіч. Касцёл быў разбураны ў 1954 г.

11 бяр

Ксёндз П.Байкевіч на будоўлі касцёла. Фота 1930-х гг.:

11 Кс. Пётр Байкевіч на будоўлі касцёла. Фота 1930г

Першая імша ў недабудаваным бярозаўскім касцёле. Фота 1931 г.:

11 Першая мша ў яшчэ недабудаваным касцёле. Фота 1931г.

У 1934 г. быў пабудаваны касцёл у в. Заастравечча (Клецкі р-н). Пашкоджаны падчас буры ў 1936 г. Згарэў у 1937 г.

12 Kościół rzymsko – katolicki w Zaostrowieczu

Касцёл св. Юзафа ў Быцені (Івацэвіцкі р-н). Пабудаваны ў 1932 г. Разбураны савецкаю ўладаю пасля вайны.

13 Касьцёл у Быцені

Касцёл у в. Порплішча (Докшыцкі р-н). Збудаваны ў 1937-1941 гг.

24502098_04

Касцёл у в. Валеўка (Навагрудскі р-н). Пабудаваны ў 1930-х гг. Не захаваўся.

валеўка

Пры напісанні паста былі запазычаны фота ў Tomkad, Pawet, Salasz, a таксама Radzima.org
Tags: ii rzeczpospolita, архітэктура, закапанскі стыль, касцёлы
Subscribe

Posts from This Journal “касцёлы” Tag

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 13 comments