Блог гарадзенскага краязнаўцы

Як выглядала Фара Вітаўта ў к. XVI ст.?
supron_licvin


     Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Фара Вітаўта) – несумненна, адзін з найпрыгажэйшых культавых будынкаў, якія існавалі на тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага. Пабудаваны ў 1584-1587 гг. па замове караля Стэфана Баторыя, будынак храма на працягу амаль чатырох стагоддзяў некалькі разоў цярпеў ад пажараў, але ў выніку рамонтаў працягваў сваё існаванне.
Read more...Collapse )

Невядомая гравюра Гродна?
supron_licvin

У 1688 г. у кнізе Theatrum Cosmographico-Historicum Secundum аўтарства Jakob Koppmayer была апублікавана гравюра, на якой адлюстраваны панарамны выгляд правабярэжнай часткі Гродна п.п. XVI ст. Гэтая выява ўжо даўно вядома даследчыкам. Знешне яна моцна нагадвае гравюру аўтарства Макоўскага, і, з першага погляду, з'яўляецца не вельмі дакладнай яе рэплікай. Аднак пры больш дэтальным яе вывучэнні ўзнікае шмат спрэчных момантаў, якія могуць ускосна сведчыць, што перад намі - невядомая гравюра!
Read more...Collapse )

Польская рэстаўрацыйная школа: храм Хатшэпсут
supron_licvin
Парадокс гісторыі: пакуль камуністы БССР пасля вайны пад выглядам "добраўпарадкавання" знішчалі на абшарах нашай радзімы старажытныя храмы і помнікі архітэктуры, польская дзяржава ўзяла курс на аднаўленне страчанай спадчыны. У выніку гэтай прадуманай палітыкі былі адроджаныя шматлікія гістарычныя цэнтры, храмы, палацы. На сённяшні дзень польская рэстаўрацыйная школа - адна з самых лепшых у свеце, а палякі - народ, які вельмі ганарыцца сваёй гісторыяй. А што маюць беларусы, якія расцягалі цэглу з замкаў і храмаў на будаўніцтва кароўнікаў? Адкажыце самі сабе на гэтае пытанне...



Ішоў 1961 год. У Дэйр эль-Бахры была арганізавана Польска-Егіпецкая археалагічна-кансервацыйная місія (Polsko-Egipska Misja Archeologiczno-Konserwatorska w Świątyni Hatszepsut), мэтай якой было вывучэнне і кансервацыя руін старажытнаегіпецкага храма царыцы-фараона Хатшэпсут. Больш чым за 20 год польскімі спецыялістамі-рэстаўратарамі былі закансерваваны і цалкам адноўлены два верхнія ярусы храма, праведзены рэстаўрацыйныя працы па захаваным фрэскам і наскальным малюнкам. Падчас майго наведвання гэтага помніка археалогіі і архітэктуры я застаўся ў захапленні. Па-першае, ад маштабу, велічы і прыгажосці помніка ў цэлым. Па-другое, ад каласальнай працы польскіх спецыялістаў.

Read more...Collapse )


Гродна ў "Новым апісанні Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага" 1647 г.
supron_licvin



У 1647 г. у г. Ульм (Ulm) выйшла ў свет праца нямецкага гісторыка Марціна Цайлера пад назвай Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Groß-Herzogthums Lithauen”, поўная назва якой у перакладзе гучыць як Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага, у якім апісаныя не толькі тамашнія мясьціны, аднак таксама і выбітныя гарады і месцы, наколькі магчыма было знайсьці даведкі пра іх, разам з іх вартымі ўзгаданьня гісторыямі і падзеямі: усё сабрана з асаблівай стараннасьцю са старых і новых аўтараў і атрыманых дакладаў і выдадзена ў друк разам з карысным рэгістрам.” Гэта кніга ўяўляла з сябе кампеляцыю, дзе аўтар, выкарыстоўваючы ўсе вядомыя яму крыніцы – як то крыжацкія хронікі, запіскі падарожнікаў, друкаваныя выданні і інш – паспрабаваў стварыць унікальны гістарычны даведнік, дзе апісаў шматлікія правінцыі Польшчы і Літвы. Значная частка інфармацыі, прыведзеная Цайлерам у згаданай працы, унікальная.

Read more...Collapse )

Як выглядаў Стары замак у XVII - XVIIІ стст.?
supron_licvin


Пасля ўзвядзення палаца Стэфана Баторыя і перабудовы ўсяго замкавага комплексу ў стылі рэнесанс  у к. XVI ст., гісторыя эвалюцыі Старога замка толькі пачыналася. У п.п. XVII  ст. пры каралях з дынастыі Вазаў замак зведаў нязначныя змяненні аб’ёмна-планіровачнай структуры, аднак на сур’ёзныя змены вобліка моцна паўплывалі войны сяр. XVII  і пач. XVIIІ стст.  За няпоўнае стагоддзе, пачынаючы ад сяр. XVII ст, воблік Старога замка мяняўся ажно тры разы!

У гэтым матэрыяле мы коратка ахарактарызуем наяўныя графічныя крыніцы па гэтаму ўнікальнаму помніку архітэктуры, якія мы маем на сённяшні дзень, а таксама паспрабуем на падставе іх уявіць як выглядаў Стары замак у разглядаемы час.
Read more...Collapse )

Новы офісны будынак на Замкавай: чарговы цвік у труну гістарычнага цэнтра?
supron_licvin


Многія з нас не раз чулі, што Гродна падчас апошняй вайны страціў значную частку гістарычнай архітэктуры, аднак мала хто задумваўся над тым, што пасля вайны ужо ў мірны час горад панёс у архітэктурным плане не меншыя (калі не большыя!) страты. Часам цэлыя кварталы ішлі пад коўш экскаватара дзеля увасаблення ў жыццё грандыёзных на той час па свайму размаху архітэктурных праектаў! Самыя сумныя прыклады - будаўніцтва аблвыканкама (на месцы квартала гістарычнай забудовы к. XVIII - пач. ХХ стст.), драмтэатра (на месцы бернардынскага жаночага касцёла і манастыра XVII ст.), гандлёвага дома на вул. Савецкай (на месцы гатэля "Еўропа"), дома быту на вул. Замкавай.

Read more...Collapse )


Стары замак: злачынства пад выглядам "аднаўлення"
supron_licvin


Навіна №1 гэтага тыдня, месяца, і нават года ў горадзе над Нёманам - на "аднаўленне" Старога Замка павінны выдзеліць грошы. Чарговы, так бы сказаць, "транш": сума, эквівалентная 2916-кратнаму падатку за "тунеядство". Усё, здавалася б, цудоўна і трэба радавацца, што ўлады нарэшце пачалі клапаціцца пра гісторыка-архітэктурную каштоўнасць. Аднак мы вымушаны вельмі скептычна адносіцца да падобнага роду інфармацыі, і вось чаму:
Read more...Collapse )

Гарадзенская важніца
supron_licvin
Важніца ― будынак у гарадах і некаторых мястэчках Вялікага Княства Літоўскага, дзе узважвалі прывезенае гандлярамі збожжа, вымяраліся розныя тавары, прызначаныя да продажу.

Гарадзенская магдэбургская важніца першапачаткова размяшчалася побач з ратушай і гандлёвымі крамамі. Якіх-небудзь падрабязных звесткаў аб дакладным размяшчэнні гэтага будынка ў дакументах не прыводзіцца. Мы не ведаем ці гэта быў асобны будынак, як гэта зазвычай было ў гарадах Польшчы, або вагі размяшчаліся ў адным комплексе з гандлёвымі крамамі. Да прыкладу, гарадскія вагі Наваградка ў к. 18 - пач. 19 стст. размяшчаліся побач з крамамі ў асобным драўляным будынку на галоўнай плошчы горада, а пасля 1820-х гг. былі перанесены ў будынак ратушы.

Што з сябе ўяўляла гарадзенская важніца і дзе яна размяшчалася ў др.п. 18 ст.? Праліць свет на гэтае пытанне нам дазваляе архіўная справа за 1809 г.

Гарадская вага на Рынкавай плошчы Вроцлава
Read more...Collapse )

Гарадзенская ратуша: новыя факты
supron_licvin
Ратуша. 1835 г. Рэканструкцыя

Замест уступнага слова.
Некалі ў інтэрнэце мне патрапіў здымак ратушы з польскага перыядычнага выдання (Swiatowid : ilustrowany kurjer tygodniowy. 1926, nr 14). На ім маецца подпіс, што будынак ратушы быў узведзены каля 1807 г. пасля таго, як у к. 18 ст. быў знішчаны ў выніку пажара. Я доўгі час не ўспрымаў гэтую інфармацыю ўсур'ёз, лічыў яе "з пальца высмактанай", не маючага пад сабой ніякага абгрунтавання. Але да часу....



Read more...Collapse )

Помнікі (не)гарадзенскай эпіграфікі. Ч.2. Old Sity
supron_licvin
Сцены гарадзенскіх камяніц крыюць шмат таямніц, зашыфраваных у выглядзе надпісаў і сімвалаў (гл. Помнікі гарадзенскай эпіграфікі. Ч.1. Вайсковы шпіталь). Аднак мы маем унікальную магчымасць бачыць у сваім горадзе на сценах аднаго з будынкаў фірмовыя штампы і надпісы з іншага краю, пакінутыя амаль стагоддзе таму. І гэты будынак - Old Sity.


Read more...Collapse )

?

Log in

No account? Create an account