Блог гарадзенскага краязнаўцы

Польская рэстаўрацыйная школа: храм Хатшэпсут
supron_licvin
Парадокс гісторыі: пакуль камуністы БССР пасля вайны пад выглядам "добраўпарадкавання" знішчалі на абшарах нашай радзімы старажытныя храмы і помнікі архітэктуры, польская дзяржава ўзяла курс на аднаўленне страчанай спадчыны. У выніку гэтай прадуманай палітыкі былі адроджаныя шматлікія гістарычныя цэнтры, храмы, палацы. На сённяшні дзень польская рэстаўрацыйная школа - адна з самых лепшых у свеце, а палякі - народ, які вельмі ганарыцца сваёй гісторыяй. А што маюць беларусы, якія расцягалі цэглу з замкаў і храмаў на будаўніцтва кароўнікаў? Адкажыце самі сабе на гэтае пытанне...



Ішоў 1961 год. У Дэйр эль-Бахры была арганізавана Польска-Егіпецкая археалагічна-кансервацыйная місія (Polsko-Egipska Misja Archeologiczno-Konserwatorska w Świątyni Hatszepsut), мэтай якой было вывучэнне і кансервацыя руін старажытнаегіпецкага храма царыцы-фараона Хатшэпсут. Больш чым за 20 год польскімі спецыялістамі-рэстаўратарамі былі закансерваваны і цалкам адноўлены два верхнія ярусы храма, праведзены рэстаўрацыйныя працы па захаваным фрэскам і наскальным малюнкам. Падчас майго наведвання гэтага помніка археалогіі і архітэктуры я застаўся ў захапленні. Па-першае, ад маштабу, велічы і прыгажосці помніка ў цэлым. Па-другое, ад каласальнай працы польскіх спецыялістаў.

Read more...Collapse )


Гродна ў "Новым апісанні Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага" 1647 г.
supron_licvin



У 1647 г. у г. Ульм (Ulm) выйшла ў свет праца нямецкага гісторыка Марціна Цайлера пад назвай Newe Beschreibung deß Königreichs Polen und Groß-Herzogthums Lithauen”, поўная назва якой у перакладзе гучыць як Новае апісаньне Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага, у якім апісаныя не толькі тамашнія мясьціны, аднак таксама і выбітныя гарады і месцы, наколькі магчыма было знайсьці даведкі пра іх, разам з іх вартымі ўзгаданьня гісторыямі і падзеямі: усё сабрана з асаблівай стараннасьцю са старых і новых аўтараў і атрыманых дакладаў і выдадзена ў друк разам з карысным рэгістрам.” Гэта кніга ўяўляла з сябе кампеляцыю, дзе аўтар, выкарыстоўваючы ўсе вядомыя яму крыніцы – як то крыжацкія хронікі, запіскі падарожнікаў, друкаваныя выданні і інш – паспрабаваў стварыць унікальны гістарычны даведнік, дзе апісаў шматлікія правінцыі Польшчы і Літвы. Значная частка інфармацыі, прыведзеная Цайлерам у згаданай працы, унікальная.

Read more...Collapse )

Як выглядаў Стары замак у XVII - XVIIІ стст.?
supron_licvin


Пасля ўзвядзення палаца Стэфана Баторыя і перабудовы ўсяго замкавага комплексу ў стылі рэнесанс  у к. XVI ст., гісторыя эвалюцыі Старога замка толькі пачыналася. У п.п. XVII  ст. пры каралях з дынастыі Вазаў замак зведаў нязначныя змяненні аб’ёмна-планіровачнай структуры, аднак на сур’ёзныя змены вобліка моцна паўплывалі войны сяр. XVII  і пач. XVIIІ стст.  За няпоўнае стагоддзе, пачынаючы ад сяр. XVII ст, воблік Старога замка мяняўся ажно тры разы!

У гэтым матэрыяле мы коратка ахарактарызуем наяўныя графічныя крыніцы па гэтаму ўнікальнаму помніку архітэктуры, якія мы маем на сённяшні дзень, а таксама паспрабуем на падставе іх уявіць як выглядаў Стары замак у разглядаемы час.
Read more...Collapse )

Новы офісны будынак на Замкавай: чарговы цвік у труну гістарычнага цэнтра?
supron_licvin


Многія з нас не раз чулі, што Гродна падчас апошняй вайны страціў значную частку гістарычнай архітэктуры, аднак мала хто задумваўся над тым, што пасля вайны ужо ў мірны час горад панёс у архітэктурным плане не меншыя (калі не большыя!) страты. Часам цэлыя кварталы ішлі пад коўш экскаватара дзеля увасаблення ў жыццё грандыёзных на той час па свайму размаху архітэктурных праектаў! Самыя сумныя прыклады - будаўніцтва аблвыканкама (на месцы квартала гістарычнай забудовы к. XVIII - пач. ХХ стст.), драмтэатра (на месцы бернардынскага жаночага касцёла і манастыра XVII ст.), гандлёвага дома на вул. Савецкай (на месцы гатэля "Еўропа"), дома быту на вул. Замкавай.

Read more...Collapse )


Стары замак: злачынства пад выглядам "аднаўлення"
supron_licvin


Навіна №1 гэтага тыдня, месяца, і нават года ў горадзе над Нёманам - на "аднаўленне" Старога Замка павінны выдзеліць грошы. Чарговы, так бы сказаць, "транш": сума, эквівалентная 2916-кратнаму падатку за "тунеядство". Усё, здавалася б, цудоўна і трэба радавацца, што ўлады нарэшце пачалі клапаціцца пра гісторыка-архітэктурную каштоўнасць. Аднак мы вымушаны вельмі скептычна адносіцца да падобнага роду інфармацыі, і вось чаму:
Read more...Collapse )

Гарадзенская важніца
supron_licvin
Важніца ― будынак у гарадах і некаторых мястэчках Вялікага Княства Літоўскага, дзе узважвалі прывезенае гандлярамі збожжа, вымяраліся розныя тавары, прызначаныя да продажу.

Гарадзенская магдэбургская важніца першапачаткова размяшчалася побач з ратушай і гандлёвымі крамамі. Якіх-небудзь падрабязных звесткаў аб дакладным размяшчэнні гэтага будынка ў дакументах не прыводзіцца. Мы не ведаем ці гэта быў асобны будынак, як гэта зазвычай было ў гарадах Польшчы, або вагі размяшчаліся ў адным комплексе з гандлёвымі крамамі. Да прыкладу, гарадскія вагі Наваградка ў к. 18 - пач. 19 стст. размяшчаліся побач з крамамі ў асобным драўляным будынку на галоўнай плошчы горада, а пасля 1820-х гг. былі перанесены ў будынак ратушы.

Што з сябе ўяўляла гарадзенская важніца і дзе яна размяшчалася ў др.п. 18 ст.? Праліць свет на гэтае пытанне нам дазваляе архіўная справа за 1809 г.

Гарадская вага на Рынкавай плошчы Вроцлава
Read more...Collapse )

Гарадзенская ратуша: новыя факты
supron_licvin
Ратуша. 1835 г. Рэканструкцыя

Замест уступнага слова.
Некалі ў інтэрнэце мне патрапіў здымак ратушы з польскага перыядычнага выдання (Swiatowid : ilustrowany kurjer tygodniowy. 1926, nr 14). На ім маецца подпіс, што будынак ратушы быў узведзены каля 1807 г. пасля таго, як у к. 18 ст. быў знішчаны ў выніку пажара. Я доўгі час не ўспрымаў гэтую інфармацыю ўсур'ёз, лічыў яе "з пальца высмактанай", не маючага пад сабой ніякага абгрунтавання. Але да часу....



Read more...Collapse )

Помнікі (не)гарадзенскай эпіграфікі. Ч.2. Old Sity
supron_licvin
Сцены гарадзенскіх камяніц крыюць шмат таямніц, зашыфраваных у выглядзе надпісаў і сімвалаў (гл. Помнікі гарадзенскай эпіграфікі. Ч.1. Вайсковы шпіталь). Аднак мы маем унікальную магчымасць бачыць у сваім горадзе на сценах аднаго з будынкаў фірмовыя штампы і надпісы з іншага краю, пакінутыя амаль стагоддзе таму. І гэты будынак - Old Sity.


Read more...Collapse )

2098
supron_licvin


   31 снежня 2097 года. За дзесяць хвілін да апоўначы. На заснежаным Рынку - цэнтральнай плошчы Гродна - ля Катэдральнага касцёла штохвілінна прыбывае людзей. Традыцыя адлічваць усім горадам секунды да Новага года ля самага старога дзеючага гадзінніка ў Еўропе тут існуе трэці дзясятак гадоў, і вялікая "заслуга" ў гэтым належыць студэнтам ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, будынак якога месціцца ў былых мурах езуіцкага калегіўма.
Прайшло дзевяць хвілін, і усе прысутныя на плошчы, не адводзячы свае таропкія позіркі ад хвіліннай стрэлкі і электроннага табла з падсветкай на вежы, пачалі адлічваць секунды да Новага года. 7.... 6.... 5..... 4..... 3..... 2.....1......
"з новым годам!" - закрычалі адзін аднаму выпадковыя сустрэчныя. "szczęśliwego nowego roku!" - віталі адзін аднаго жыхары братняга славянскага народу. "happy new year!" - выкрыквалі групкі замежных турыстаў. І адначасова ў гэты момант над Рынкам пасыпаўся град феерверкаў і "пальмы" салютаў, якіх запускалі з-за Фары Вітаўта. І усё наваколле раз-пораз асвятлялася яркімі промнямі, а ад гукавой хвалі аж задрыжэлі вокны ў Ратушы - колішныя сядзібе гарадской мэрыі, а наведвальнікі гасцініц "Radziwill" і "Sapieha", адбудаваных магнацкіх палацаў, дружна туліліся ля балконаў сваіх нумароў, ціха пазіраючы на шумны натоўп і ўзіраючыся ў палаючае ад іскраў неба.

2098 год наступіў. Прайшло яшчэ з паў-гадзіны, і ад шумнага натоўпу не засталося і следу: хтосьці пайшоў па пабам, якіх у цэнтры горада налічвалася каля паўсотні, іншыя накіраваліся дадому адпачываць. Традыцыя буйна святкаваць гэты дзень была ўжо ў мінулым, бо галоўным зімовым святам пасля пераводу Літоўскай аўтакефальнай праваслаўнай цаквы на новагрыгарыянскі каляндар дваццаць год таму сталі Каляды. І менавіта Каляды па-сапраўднаму згуртавалі жыхароў Вялікалітвы.

Пяшчанікавае сонейка: адкуль яно?
supron_licvin
Улетку 2015 г. падчас археалагічных прац на тэрыторыі Старога замку ў Гродне было знойдзена багата прадметаў (гл. Раскопкі на тэрыторыі Старога Замка працягваюцца). Асаблівую цікавасць выклікаюць пяшчанікавыя элементы аздаблення. Што гэта за штукі - пытанняў няма, гэта элементы дэкора. Але што яны ўпрыгожвалі і дзе (і як!) размяшчаліся - вялікая загадка.



Read more...Collapse )

?

Log in