Блог гарадзенскага краязнаўцы

Стары замак: злачынства пад выглядам "аднаўлення"
supron_licvin


Навіна №1 гэтага тыдня, месяца, і нават года ў горадзе над Нёманам - на "аднаўленне" Старога Замка павінны выдзеліць грошы. Чарговы, так бы сказаць, "транш": сума, эквівалентная 2916-кратнаму падатку за "тунеядство". Усё, здавалася б, цудоўна і трэба радавацца, што ўлады нарэшце пачалі клапаціцца пра гісторыка-архітэктурную каштоўнасць. Аднак мы вымушаны вельмі скептычна адносіцца да падобнага роду інфармацыі, і вось чаму:
Read more...Collapse )

Гарадзенская важніца
supron_licvin
Важніца ― будынак у гарадах і некаторых мястэчках Вялікага Княства Літоўскага, дзе узважвалі прывезенае гандлярамі збожжа, вымяраліся розныя тавары, прызначаныя да продажу.

Гарадзенская магдэбургская важніца першапачаткова размяшчалася побач з ратушай і гандлёвымі крамамі. Якіх-небудзь падрабязных звесткаў аб дакладным размяшчэнні гэтага будынка ў дакументах не прыводзіцца. Мы не ведаем ці гэта быў асобны будынак, як гэта зазвычай было ў гарадах Польшчы, або вагі размяшчаліся ў адным комплексе з гандлёвымі крамамі. Да прыкладу, гарадскія вагі Наваградка ў к. 18 - пач. 19 стст. размяшчаліся побач з крамамі ў асобным драўляным будынку на галоўнай плошчы горада, а пасля 1820-х гг. былі перанесены ў будынак ратушы.

Што з сябе ўяўляла гарадзенская важніца і дзе яна размяшчалася ў др.п. 18 ст.? Праліць свет на гэтае пытанне нам дазваляе архіўная справа за 1809 г.

Гарадская вага на Рынкавай плошчы Вроцлава
Read more...Collapse )

Гарадзенская ратуша: новыя факты
supron_licvin
Ратуша. 1835 г. Рэканструкцыя

Замест уступнага слова.
Некалі ў інтэрнэце мне патрапіў здымак ратушы з польскага перыядычнага выдання (Swiatowid : ilustrowany kurjer tygodniowy. 1926, nr 14). На ім маецца подпіс, што будынак ратушы быў узведзены каля 1807 г. пасля таго, як у к. 18 ст. быў знішчаны ў выніку пажара. Я доўгі час не ўспрымаў гэтую інфармацыю ўсур'ёз, лічыў яе "з пальца высмактанай", не маючага пад сабой ніякага абгрунтавання. Але да часу....



Read more...Collapse )

Помнікі (не)гарадзенскай эпіграфікі. Ч.2. Old Sity
supron_licvin
Сцены гарадзенскіх камяніц крыюць шмат таямніц, зашыфраваных у выглядзе надпісаў і сімвалаў (гл. Помнікі гарадзенскай эпіграфікі. Ч.1. Вайсковы шпіталь). Аднак мы маем унікальную магчымасць бачыць у сваім горадзе на сценах аднаго з будынкаў фірмовыя штампы і надпісы з іншага краю, пакінутыя амаль стагоддзе таму. І гэты будынак - Old Sity.


Read more...Collapse )

2098
supron_licvin


   31 снежня 2097 года. За дзесяць хвілін да апоўначы. На заснежаным Рынку - цэнтральнай плошчы Гродна - ля Катэдральнага касцёла штохвілінна прыбывае людзей. Традыцыя адлічваць усім горадам секунды да Новага года ля самага старога дзеючага гадзінніка ў Еўропе тут існуе трэці дзясятак гадоў, і вялікая "заслуга" ў гэтым належыць студэнтам ўніверсітэта імя Стэфана Баторыя, будынак якога месціцца ў былых мурах езуіцкага калегіўма.
Прайшло дзевяць хвілін, і усе прысутныя на плошчы, не адводзячы свае таропкія позіркі ад хвіліннай стрэлкі і электроннага табла з падсветкай на вежы, пачалі адлічваць секунды да Новага года. 7.... 6.... 5..... 4..... 3..... 2.....1......
"з новым годам!" - закрычалі адзін аднаму выпадковыя сустрэчныя. "szczęśliwego nowego roku!" - віталі адзін аднаго жыхары братняга славянскага народу. "happy new year!" - выкрыквалі групкі замежных турыстаў. І адначасова ў гэты момант над Рынкам пасыпаўся град феерверкаў і "пальмы" салютаў, якіх запускалі з-за Фары Вітаўта. І усё наваколле раз-пораз асвятлялася яркімі промнямі, а ад гукавой хвалі аж задрыжэлі вокны ў Ратушы - колішныя сядзібе гарадской мэрыі, а наведвальнікі гасцініц "Radziwill" і "Sapieha", адбудаваных магнацкіх палацаў, дружна туліліся ля балконаў сваіх нумароў, ціха пазіраючы на шумны натоўп і ўзіраючыся ў палаючае ад іскраў неба.

2098 год наступіў. Прайшло яшчэ з паў-гадзіны, і ад шумнага натоўпу не засталося і следу: хтосьці пайшоў па пабам, якіх у цэнтры горада налічвалася каля паўсотні, іншыя накіраваліся дадому адпачываць. Традыцыя буйна святкаваць гэты дзень была ўжо ў мінулым, бо галоўным зімовым святам пасля пераводу Літоўскай аўтакефальнай праваслаўнай цаквы на новагрыгарыянскі каляндар дваццаць год таму сталі Каляды. І менавіта Каляды па-сапраўднаму згуртавалі жыхароў Вялікалітвы.

Пяшчанікавае сонейка: адкуль яно?
supron_licvin
Улетку 2015 г. падчас археалагічных прац на тэрыторыі Старога замку ў Гродне было знойдзена багата прадметаў (гл. Раскопкі на тэрыторыі Старога Замка працягваюцца). Асаблівую цікавасць выклікаюць пяшчанікавыя элементы аздаблення. Што гэта за штукі - пытанняў няма, гэта элементы дэкора. Але што яны ўпрыгожвалі і дзе (і як!) размяшчаліся - вялікая загадка.



Read more...Collapse )

Пра яўрэйскую лазню над гараднічанкай
supron_licvin


І ўсё-ткі мне ўдалося "выцапіць" у архіве дакумент, датычны гэтага зусім таямнічага аб'екту ў горадзе - яўрэйскай лазні, пра якую я ўжо пісаў раней (гл. тут і тут). Аказваецца, гэтая лазня была грамадскай і належала гарадзенскаму кагалу. Час пабудовы - недзе сяр. 18 ст., у дакуменце 1865 г. яўрэі-старажылы так акрэсліваюць час яе ўзвядзення: "пабудавана год 100 назад", потым чытаю: "пабудавана даўно, больш чым 50 год назад", урэшце "старажылы" зышліся на лічбе ў 80 год :)) Ды і памыліліся, бо на плане 1753 г. яна ўжо стаяла.

Самае што цікавае, дык гэта тое, што лазня была мураванай і мела мікву! (што я думаў і раней). У 18 ст. яе пабудаваў "нейкі чалавек, імя якога не памятае ўжо ніхто", а ўсе выручаныя сродкі (лазня была платнай) ішлі на дабрачыннасць: раз у год на Пасху раздавалася бедным маца.

Акрамя таго, у горадзе ў 1865 г. апроч яўрэйскай меліся дзве іншыя грамадскія лазні, адну з якіх трымаў Румер.


Grodzieńska kuchnia tradycyjna. Przepisy (Гарадзенская традыцыйная кухня. Рэцэпты)
supron_licvin
Mamy w domu książkę kucharską po prababci mojej żony Heleny z Janczurewiczów z lat 1920-1930-ch.(ta kobieta całe swoje życie mieszkała w Grodnie, tutaj ona i umarła). Znajdowały się w niej stare, sprawdzone przepisy kulinarne tradycyjnej kuchni grodzieńskiej, pieczołowicie przechowywane w starym zeszycie. Teraz to cenny skarb, które pozwolą na kulinarną podróż do przeszłości. Zeskanowałem dla was sprawdzone przepisy kulinarne na międzywojenne grodzieńskie dania z mięsa, domowe ciasta, przeróżne sosy i przystawki oraz typowo regionalne zupy. Smacznego!

Read more...Collapse )
Tags:

Колькі словаў пра Фару Вітаўта
supron_licvin


Днямі праглядаў некалькі цікавых справаў др. п. ХІХ ст. у архіве аб перабудове  Сафійскага сабора (Фары Вітаўта). Там змяшчаецца вельмі значны пласт інфармацыі аб “праваслаўным” перыядзе гісторыі каталіцкага храма. Хачу падзяліцца найбольш цікавымі і малавядомі  момантамі, што мне ўдалося даведацца:
Read more...Collapse )

Militärgeographische. Наглядны дапаможнік па захопу Беларусі
supron_licvin


У канцы сакавіка 1941 г., за тры месяцы да пачатку вайны Германіі з Савецкім Саюзам, у Берліне быў апублікаваны геаграфічны даведнік "Militärgeographische Angaben über Weißrussland" ("Ваенна-геаграфічная інфармацыя пра Беларусь" спасылка на арыгінал тут).
Read more...Collapse )


?

Log in